Duurzaam bouwen: gezond binnenklimaat

Laat uw woning zichzelf reinigen

De luchtkwaliteit in de woning staat regelmatig ter discussie. Ze wordt bezoedeld door het leven in de woning, maar ook door vluchtige stoffen die in de bouwmaterialen zitten. Hoe vermijdt u dergelijke ‘vervuiling’ of hoe maakt u uw woning zelfreinigend?

Naast de werkvloer is de woning één van de plekken waar we de meeste tijd doorbrengen. De luchtkwaliteit in de woning bepaalt dus voor een belangrijk deel ons welbevinden. Nochtans wordt die luchtkwaliteit continu belaagd door allerhande stoffen die vrijkomen uit de bouwmaterialen die werden gebruikt voor de bouw of renovatie van de woning. De grootste groep van ‘binnenhuisvervuilers’ zijn de vluchtige organische stoffen, of kortweg VOS. Daarnaast is er Radon – een radioactief vervalproduct van radium 226 – een stof die van nature in de ondergrond zit. Afhankelijk van het type ondergrond – zand, klei of steen – komt deze stof meer of minder voor. Aangezien Radon in de grond zit, zit het onvermijdelijk ook in bouwmaterialen die worden gemaakt van natuurlijke grondstoffen zoals zand, klei …
Radon op zichzelf is niet schadelijk, maar de producten waarin het uiteenvalt zijn dat wel. En net die producten kunnen zich vastzetten op stofdeeltjes en door inademing in de longen terecht komen. Best zoveel mogelijk vermijden dus die gevaarlijke stoffen.

Ontwerp uw gezondheid

Dat vermijden begint al in het concept van de woning. Maar het is onmogelijk en duur om alle producten die schadelijke stoffen bevatten te vermijden. Belangrijk is dan ook om een goede ventilatieoplossing in de woning te integreren. Bij een correct gebruik zorgt die ervoor dat de concentraties aan schadelijke stoffen heel laag zullen blijven. Ventilatie is daarnaast ook van belang om het vochtgehalte in de woning op een aanvaardbaar niveau te houden. Een te vochtig klimaat is immers de ideale omgeving voor schimmels. Schimmel heeft naast warmte en een voedingsbodem immers vocht nodig om zich te kunnen ontwikkelen. Alleen met een correcte ventilatie wordt die derde nodige factor uitgeschakeld.

Fotokatalytische bouwmaterialen

In het ruwbouwstadium lijken we in de toekomst veel te mogen verwachten van fotokatalytische eigenschappen bij cementgebonden materialen. De Universiteit Gent rondt momenteel een onderzoek af naar de mogelijkheden met deze materialen en zelfs in de actuele bouwpraktijk worden al bouwdelen toegepast met luchtzuiverende kwaliteiten. Die danken ze aan de toevoeging van titaniumoxide aan beton of baksteen. Het titaniumoxide zet schadelijke stikstofdioxide (NO₂) om in het onschadelijke nitraat. Dit wordt ook wel een fotokatalytisch proces genoemd. Tijdens een regenbui wordt het gevormde nitraat van de gevels afgespoeld.

Schadelijke stoffen vangen

Ook in de woning kunnen we de luchtkwaliteit verbeteren met behulp van materialen. In eerste instantie kunt u het gebruik van vervuilende materialen vermijden. Voor VOS denken we dan aan verven. Kies voor natuurverven, verven op waterbasis of acrylverven om de verdamping van VOS tijdens het verven te vermijden. Om formaldehyde – of de aldehyden in het algemeen – te vermijden, let u best op welk hout u gebruikt voor de afwerking, welke meubels, welk textiel (kleding en gordijnen) en zelfs welke shampoo u koopt. Concreet voor het hout kan u kiezen voor hout met een Natureplus-label of in het geval van spaanplaat – zoals OSB, multiplex, MDF – platen die een laag formaldehydegehalte hebben of zelfs formaldehydevrij zijn. U herkent ze aan de klasse E1 of aan een keurmerk als Komo of de ‘U’ van Uberwacht. Toch kunnen we niet helemaal vermijden dat er schadelijke stoffen vrijkomen in het interieur. In dat geval kan het soelaas bieden om schadelijke materialen te combineren met reinigende materialen. Zo zijn er bijvoorbeeld Kairatin-plafondplaten of Activ Air van Gyproc. Activ Air is een additief dat aan het gips voor pleister en gipsplaten wordt toegevoegd en dat de schadelijke VOS opneemt en neutraliseert. De zuiverende werking van Activ Air is 50 jaar lang gegarandeerd. De plafondplaten van Kairatin maken gebruik van de reactieve aminozuren in de keratine, het basismateriaal voor de productie van de platen. Zo kunnen ze formaldehyde quasi volledig uit de lucht zuiveren.

Licht op vervuiling

Op technisch vlak werden nog andere mogelijkheden ontdekt om de luchtvervuiling aan te pakken. Zo zijn er al verschillende verlichtingsfabrikanten die ionisatie aan hun lampen – vooral led- en spaarlampen – hebben toegevoegd. De ionisator koppelt de positieve deeltjes van de verontreinigde lucht aan negatieve deeltjes. Wanneer de balans tussen positief en negatief neutraal is, dan kunnen de positieve, schadelijke deeltjes hun werk niet meer doen. Lampen met ionisatie halen onder meer rook, pollen, huismijt, bacteriën en stofdeeltjes uit de lucht. De luchtreiniger is een meer voor de hand liggende optie om dergelijk werk te verrichten. Daikin heeft het Ururu-gamma. Deze toestellen bieden naast andere functies ook de mogelijkheid om de binnenlucht te reinigen. Concreet wordt de behandelde lucht gereinigd in een fotokatalytische filter. Rook en stofdelen worden zo voor een derde uit de lucht gefilterd. Een flash streamer zuivert vervolgens allergenen en pollen voor 99,6% uit de lucht.

Natuurlijke oplossingen

Wie zijn heil liever niet in technische oplossingen zoekt, kan ook nog altijd bij de natuur zelf te rade gaan. Onderzoek van de NASA toont immers aan dat er verschillende planten zijn met krachtige luchtzuiverende kwaliteiten. In die mate zelfs dat ze wezenlijk kunnen bijdragen aan de luchtkwaliteit in gebouwen. De planten hebben een gunstige invloed op de luchtvochtigheidsgraad, geluidsabsorptie, warmteregulering en het zuiveren van de omgevingslucht, dit omdat ze afvalproducten uit de lucht filteren. Onder meer planten als drakenbloemboom, azalea’s, klimop, aloë vera en de rubberplant of ficus scoren goed.

Meer lezen?
Kijk zeker eens op de website van Leefmilieu Brussel. Bij het deel ‘mijn woning’ vindt u praktische tips over verven, vernis, muur- en vloerbekleding ... En op www.habitos.be/1/welzijn vindt u meer informatie over duurzaam bouwen en wonen.